waga zdrowie

Prawidłowe żywienie człowieka polega na całkowitym pokryciu zapotrzebowania organizmu na energię oraz wszystkie składniki pokarmowe potrzebne do rozwoju życia i zachowania zdrowia.

Wadliwe żywienie, w zależności od jego charakteru, wywołuje wiele różnych schorzeń, bądź ułatwia powstawanie innych stanowiąc tło dla ich szybszego rozwoju. Przewlekłe niedobory niektórych składników odżywczych stanowią zagrożenie dla zdrowia człowieka.

Skutki zdrowotne zbyt niskiej podaży niektórych składników z żywnością , to m.in.:

  • niedokrwistość z niedoboru żelaza, obserwowana szczególnie w populacji dzieci, młodzieży (głównie żeńskiej ) i kobiet ciężarnych na skutek niedostatecznego spożycia produktów dostarczających żelazo, witaminę B 12;
  • przewlekłe zaparcia- spowodowane zbyt małą podażą błonnika pokarmowego w dziennej racji pokarmowej;
  • subkliniczne stany niedoboru witamin – głównie witaminy (szczególnie sezonowe) na skutek małego spożycia warzyw i owoców.

Szczególnie niebezpieczne są niedobory żywieniowe u dzieci. Niedobory białkowo-kaloryczne u dzieci prowadzą do zmniejszenia wzrostu i ciężaru ciała , ale również niskiego poziomu inteligencji i opóźnienia w rozwoju umysłowym w stosunku do prawidłowego odżywiania rówieśników.

Wady żywieniowe są nie tylko spowodowane niedoborami pokarmowymi, lecz także nadmiernym spożyciem. Nadkonsumpcja sprowadza się do spożycia większej ilości pożywienia, aniżeli wynika to z fizjologicznego zapotrzebowania organizmu. Nadkonsumpcja sprzyja powstawaniu chorób, które obecnie stanowią główne przyczyny zachorowalności i umieralności populacji polskiej.

Należą do nich:

  • miażdżyca, a na jej podłożu choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze i udar mózgu;
  • otyłość;
  • cukrzyca insulinoniezależna;
  • niektóre rodzaje nowotworów;
  • próchnica zębów;
  • kamica pęcherzyka żółciowego;
  • oraz inne choroby, których częstość występowania nie jest duża.

Poszczególne wytyczne zasad racjonalnego żywienia i dlaczego one są tak istotne:

  • rozmaitość spożywanych produktów - musimy pamiętać, że nie ma takiego produktu, który zwierałby wszystkie niezbędne składniki odżywcze (jest ich około 60) w odpowiedniej ilości i proporcji. Stąd też żywieniowcy podzielili produkty spożywcze na takie grupy: produkty zbożowe, produkty nabiałowe, mięso , ryby, jaja, sery, suche nasiona strączkowe, tłuszcze stanowiące główne źródło energii oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, warzywa i owoce. Bezpieczeństwo dla zdrowia polega na tym , aby codziennie jeść produkty z każdej grupy;
  • spożywanie ciemnego pieczywa, które bogate jest w witaminy, składniki mineralne i błonnik pokarmowy. Należy zaznaczyć, że różnice między pieczywem ciemnym i jasnym są bardzo duże pod względem zawartości witamin i składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego;
  • proponowane jest spożywanie dwóch szklanek mleka dziennie, które jest zdrowszym źródłem białka niż mięso, jest także najbardziej przyswajalnym źródłem wapnia. Dobrym źródłem białka są także sery, jogurt, kefir, maślanka;
  • ryby – zdrowszym źródłem białka niż mięso. Białko ryb jest bardziej lekkostrawne, a jego skład aminokwasowy jest zbliżony do zapotrzebowania człowieka. Ponadto tłuszcz rybi zawiera znaczną ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych omega – 3 i omega 6. Uważa się, iż kwasy omega -3 odgrywają istotną rolę w profilaktyce miażdżycy. Z tego powodu zaleca się jedzenie 2-3 razy w tygodniu ryb, głównie morskich;
  • dużo warzyw i owoców zapewnia organizmowi wystarczającą ilość witamin , minerałów i błonnika pokarmowego (zalecane jest spożywanie 5 x dziennie);
  • ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych i produktów obfitujących w cholesterol jest nieodzownym warunkiem profilaktyki miażdżycy, a tym samym zawału serca;
  • unikanie słodyczy chroni przed próchnicą zębów i ułatwia utrzymanie należnej wagi ciała;
  • utrzymanie należnej masy ciała chroni przed chorobami przemiany materii;
  • mniej soli – mniejsze zagrożenie nadciśnieniem tętniczym. Sól kuchenna ze względu na swój skład chemiczny spełnia bardzo ważną rolę w organizmie człowieka. Jest istotnym źródłem sodu i chloru, które są niezbędnymi elementami tkanek i płynów ustrojowych. Jednakże przeciętnie zjadamy 30 razy więcej soli niż potrzebuje nasz organizm. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca ograniczenie spożycia soli do 6 g/dziennie, co oznacza 1 płaską łyżeczkę herbaty .. Pamiętajmy, że ok.60 % soli, którą spożywamy dodajemy podczas gotowania i przy stole, 30 % to sól z produktów przemysłowych(pieczywo, wędliny) i 10 % to sód jako naturalny, mineralny składnik żywności.

Na zakończenie warto pamiętać o podstawowej zasadzie, że żywienie jest podstawową biologiczną potrzebą organizmu i dlatego wcale nie jest obojętne co jemy, w jakich ilościach i kiedy. Są to bowiem czynniki decydujące o naszym samopoczuciu, sprawności fizycznej i umysłowej czyli o naszym zdrowiu.